Echt mijn ding

Het Schapenfeest – Fikry El Azzouzi

2011-01-17T12:34:00.000+01:00

Elk jaar, zeventig dagen na het einde van de Ramadan, vieren moslims het Offer- of Schapenfeest. Drie of vier dagen lang. Op de eerste dag van het feest wordt eenieder geacht
een schaap te offeren, zoals Ibrahim dat ook bereid was te doen met zijn zoon. Omdat Allah hem daarom vroeg. “Zijn zoon moest hij offeren aan Allah. Dit was een test. Net voor hij zijn zoon de strot ging doorsnijden, hield Hij hem tegen. (…) Stel je voor dat ze mij zouden offeren. Lag het aan mijn vader, hij zou geen moment twijfelen.”

Zo begint het debuut van Fikry El Azzouzi, Het Schapenfeest. Hoofdpersoon is de elfjarige Ayoub. Hij heeft veel slaap en weinig zin. Het liefst droomt hij de hele dag, over zijn carrière als topvoetballer, over hoe hij afrekent met de sluwe streken van zijn oudere zussen en over de chipsvoorraad onder zijn bed. De realiteit is anders. Als de enige zoon in huis is Ayoub degene die zijn vader, voor wie hij niets verhullende bijnamen als ‘gorilla in overall’ heeft, moet assisteren bij het slachten van het schaap. Hét schaap.

Als Ayoub eindelijk zijn bed uit is gekomen, begint hij aan een reeks smoesjes om aan zijn lot te ontsnappen. “Ik wil niet meegaan, ik ben doodziek en heb daarnet nog staan braken. Ik ben draaierig en heb totaal geen kracht. (…) Je wilt toch niet dat je enige zoon in het ziekenhuis sterft omdat je hem niet gelooft.” De lezer kan Ayoubs afschuw maar al te goed meevoelen. Zeker als zijn bullebak van een vader geen greintje medelijden toont. Toch valt een grimlach niet te onderdrukken en wil je snel doorlezen naar wat de arme Ayoub nog meer te wachten staat.

Na nog enkele dwarsbalken belandt Ayoub toch in de auto, naast zijn neef Ramzi en diens vegetarische vriendin – in wie hij vanzelfsprekend een lotgenoot ziet.
Ayoub blijkt zeer inventief in sabotage trucs en zijn laatste lijkt te werken. Hij zorgt dat de verkeerde emmer waar de bloedresten van het schaap in opgevangen moeten worden meegaat naar het weiland. De wasknijper-emmer van zijn moeder. Het gevolg is dat hij alleen wordt achtergelaten in de wei, met het schaap, terwijl zijn vader teruggaat voor de juiste emmer. En dan gebeurt er iets merkwaardigs. “Hier zit ik, opgesloten met een schaap in een modderige weide. Zie je? Niemand begrijpt mij. Zussen niet, vader nog minder. Zelfs moeder begrijpt mij niet.
Ik begrijp je, zegt een stem.”
Het schaap, dat Enige Echte blijkt te heten, begint tegen hem te praten. Wat volgt is een ongemakkelijke dialoog over de baardmannen in de moskee, het hiernamaals en de wens van Enige Echte om zo snel mogelijk in het hiernamaals te komen.
Lange tijd vraag je je af waar het verhaal naartoe gaat. De aanloop naar het moment suprême, de slachting van het schaap die al of niet gaat plaatsvinden, wordt namelijk behoorlijk lang opgerekt en doorweven met dromen, gezinsperikelen en praktische woordwisselingen die Ayoubs benarde positie weliswaar versterken, maar niet bijdragen aan de sterkte van het verhaal, dat vrij fragmentarisch verteld wordt.
Daar staat tegenover dat de schrijver met prachtig ‘rottige’ woordvondsten en knap beschreven jongensstreken een heel oprecht beeld van een elfjarige jongen weergeeft. Daarbij geeft hij ook nog eens een inkijkje in een belangrijke moslim traditie. Wat dat betreft verdient het boek het etiket coming of age roman, met als kanttekening dat het een bereidwillige lezer vraagt, die zijn focus houdt bij Ayoub en sommige zaken voor lief neemt.

Zuurtjes blijven zuurtjes

2010-09-23T12:02:00.001+02:00

recensie van De Zuurtjes - Jaap Robben & Benjamin Leroy

De broers Harry en Huibert zijn zuur. Ze drinken zuur, ze eten zuur, ze kijken zuur en wonen zelfs zuur. Dat een zuurtje in je mond meestal zoet is, kun je je na het lezen van dit boek niet meer voorstellen. Dag in dag uit herhalen de gebroeders Zuur dezelfde karige rituelen. Van hun kunstgebitten in azijn, het klagen bij de gemeente tot de ruzies op donderdag en het jaarlijkse bezoek aan camping de Wierput. Voor alles is een plan, een zuur plan. En daar wordt niet van afgeweken.

Totdat de Zuurtjes een vrolijke envelop krijgen. Die krijgen ze nooit, alleen rekeningen en aanmaningen vallen op hun mat. Vanzelfsprekend is er geen plan voor dit incident en Harry en Huibert besluiten de brief eenvoudigweg terug te duwen, naar buiten. Wat niet weet, wat niet deert. Maar toch gaat het deren bij de heren.
Als de dame van de gemeente, bij wie ze hun dagelijks beklag doen, dan ook nog langskomt is de chaos compleet. Deze Gerrie, die sprekend op de moeder van Harry en Huibert lijkt, blijkt ook nog reuze aardig. Van zoveel vrolijkheid raken de broers van slag. Ze wringen zich in allerlei bochten en proberen vast te houden aan hun zure plannen. Op het hoogtepunt van het verhaal – de verjaardag van hun moeder – wordt een en ander pijnlijk duidelijk. Waarom zijn ze zo zuur? Waarom willen ze liever geen mensen om zich heen? En wat is er eigenlijk met hun vader en moeder gebeurd? De nieuwsgierige lezer hoeft geen pasklare antwoorden te verwachten. De verbeelding moet aan de slag. Belangrijker is dat Harry en Huibert zich, tot grote opluchting van beiden, meester maken van de plotselinge wending in hun leven.

Jaap Robben en Benjamin Leroy werkten al eerder samen aan de dichtbundel Zullen we een bos beginnen? uit 2008, die werd genomineerd voor de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs.
Behalve ‘dartel en speels’ worden zij in het juryrapport van deze prijs ‘verrassend matuur’ genoemd. Ze zijn er met De Zuurtjes in geslaagd een boek te maken dat verrast, dat zowel kleurig is als donker en dat je keer op keer doet grimlachen. De onontkoombare norsigheid waarmee de Zuurtjes door het leven gaan wordt prachtig en heel geleidelijk zichtbaar gemaakt. Verschillende plotuitweidingen dienen zich makkelijk aan, maar worden zelden echt doorgezet. Dat maakt het verhaal bijzonder spannend. Wie hoopt op een smakelijke ontzuring, een klassieke eind goed al goed afloop met alle clichés van dien, komt bedrogen uit. Eens een zuurtje, altijd een zuurtje - lijkt de onderliggende boodschap.

Leroys tekeningen trekken je een ongekend mooie wereld binnen, waar op tal van niveaus iets te ontdekken valt. Voor de erg jonge lezers is samen met een ouder lezen en kijken aan te bevelen. De nachtmerrieachtige dromen die de broers hebben, en waarin ze vaak hetzelfde beleven, neigen naar het surrealistische. De term ‘Roald Dahlesque’ kwam in mij op toen ik zocht naar de stijl waarin beeld en tekst samengaan. Grimmig, net niet te spannend en o zo fantastisch – in de letterlijke betekenis van het woord.

Wat mij betreft zijn de boeken die me het meest bijbleven, de boeken die ik net niet helemaal begreep. De boeken die ik moest herlezen en die toch nooit aan kracht inboetten. De Zuurtjes is zo’n boek. Een boek dat veelvuldig gelezen en bekeken kan en zal worden. Ik verheug me nu al op het volgende project van Robben en Leroy.

De posters van Felix Gonzalez-Torres

2010-08-27T12:30:00.001+02:00

http://mistermotley.nl/op-reis/2010/08/27/de-posters-van-felix-gonzalez-torres/